DOFINANSOWANO ZE ŚRODKÓW
MINISTERSTWA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
POCHODZĄCYCH Z FUNDUSZU PROMOCJI KULTURY
– PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU CELOWEGO
Nazwa zadania:
Prace konserwatorskie w piwnicy dawnego aresztu PUBP w kamienicy przy ul. Portiusa 4 w Krośnie – przywracanie pamięci
Kwota dofinansowania: 122 761,00 zł
Całkowity koszt zadania: 164 498,00 zł
Umowa zawarta 25 marca 2026 r.
Realizowane przy pomocy finansowej Miasta Krosna.
Trwa przygotowanie do rozpoczęcia prac konserwatorskich w części pomieszczenia 1.10 piwnicy kamienicy przy ul. Portiusa 4 w Krośnie, gdzie w latach powojennych mieścił się areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Prace mają charakter ratunkowy i służą ocaleniu substancji zabytkowej tego wyjątkowego miejsca.
Dziś w budynku działa BWA, jednak w piwnicy – pod zachowanymi pierwotnymi warstwami tynków i pobiał, ukrytymi pod wtórnymi nawarstwieniami – wciąż znajdują się ślady ludzi, którzy byli tu przetrzymywani. To fragmenty historii osób związanych z Armią Krajową, Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość oraz działalnością antykomunistyczną. W późniejszych latach represje dotykały również tych, których poglądy odbiegały od linii ówczesnej władzy.Podczas prac konserwatorskich spodziewamy się odsłonić inskrypcje, daty, kalendarze, rysunki i inne artefakty pozostawione przez więzionych tu ludzi – bezcenne świadectwa historii i trwały znak pamięci o ofiarach represji z lat 1944-1956.
Uzupełnieniem działań będzie wykonanie szczegółowej dokumentacji przestrzeni historycznej w technologii skanowania laserowego 3D (TLS) oraz fotogrametrii bliskiego zasięgu. Uzyskana chmura punktów o wysokiej gęstości pozwoli na odtworzenie geometrii obiektu z dokładnością milimetrową i opracowanie cyfrowego modelu przestrzennego, który może zostać przekształcony w semantyczny model informacyjny BIM. Dokumentacja ta będzie pełnić funkcję diagnostyczną, inwentaryzacyjną i edukacyjną, umożliwiając szerokie udostępnienie miejsca pamięci w formie wirtualnej. Stanie się nowoczesnym narzędziem popularyzatorskim, pozwalającym prezentować historię obiektu w sposób atrakcyjny i immersyjny, również dla osób, które nie mogą odwiedzić go fizycznie.
Rezultatem zadania będzie przeprowadzenie konserwacji ratunkowej w wyznaczonej części pomieszczenia 1.10, co pozwoli zachować kolejne fragmenty dziedzictwa narodowego i lokalnej pamięci historycznej. Równolegle powstanie pełna dokumentacja cyfrowa, stanowiąca trwałe uzupełnienie działań konserwatorskich i wzmacniająca ich znaczenie dla ochrony tego wyjątkowego miejsca pamięci.Zakres prac objętych projektem:
- Konserwacja wybranych fragmentów pomieszczenia 1.10 – obejmująca ścianę na prawo od wejścia, ścianę na wprost oraz ścianę z otworem wejściowym wraz z filarami. Prace będą polegać na odsłonięciu pierwotnych tynków i pobiałów spod wtórnych nawarstwień, ich oczyszczeniu, prewencyjnej dezynfekcji, odsoleniu i konsolidacji. Wykonane zostanie także podklejenie pęcherzy oraz utrwalenie zachowanych inskrypcji na wskazanych powierzchniach. Prace prowadzone będą zgodnie z programem prac konserwatorskich z 2019 roku, zatwierdzonym przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków z/s w Przemyślu – Delegatura w Krośnie.
- Wykonanie szczegółowej dokumentacji przestrzeni historycznej w technologii skanowania laserowego 3D (TLS) oraz fotogrametrii bliskiego zasięgu.
Koordynator projektu: Renata Zych-Henczel